Μικροί έξυπνοι Δήμοι

Ερωτήματα και καλές πρακτικές

Ράλλης Γκέκας
δρ. Οικονομικών ΤΑ

Η συζήτηση για τις έξυπνες πόλεις πολλές φορές περιορίζεται στις μεγάλες πόλεις. Δεν είναι τυχαίο ότι στον δείκτη Smart City 2023, οι 15 κορυφαίες έξυπνες πόλεις είναι, κατά σειρά, η Ζυρίχη, το Όσλο, η Καμπέρα, η Κοπεγχάγη, η Λωζάνη, το Λονδίνο, η Σιγκαπούρη, το Ελσίνκι, η Γενεύη, η Στοκχόλμη, το Αμβούργο, το Πεκίνο, το Άμπου Ντάμπι, η Πράγα και το Άμστερνταμ. Δηλαδή 15 μεγάλες πόλεις εκ των οποίων οι 12 είναι και πρωτεύουσες. Υπάρχει μία αντίληψη ότι οι μικροί Δήμοι δεν έχουν, κατά τεκμήριο, προβλήματα ρύπανσης, κόστους κορεσμού, κυκλοφοριακού και σε συνδυασμό με τις περιορισμένες επιστημονικές, τεχνικές, διαχειριστικές και χρηματοδοτικές ικανότητές τους, δεν χρειάζονται και δεν μπορούν να εφαρμόσουν έξυπνες παρεμβάσεις.

Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις και ορισμοί για την «έξυπνη πόλη». Για την καλύτερη διευκόλυνση του αναγνώστη, σε αυτό το άρθρο χρησιμοποιείται ο επίσημος ορισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναφέρει:

Έξυπνες πόλεις θεωρούνται οι πόλεις που χρησιμοποιούν τεχνολογικές λύσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης και της αποτελεσματικότητας του αστικού περιβάλλοντος και απαντά στο ερώτημα: Τι είναι οι έξυπνες πόλεις; Μια έξυπνη πόλη είναι ένας χώρος όπου τα παραδοσιακά δίκτυα και οι υπηρεσίες γίνονται πιο αποτελεσματικά με τη χρήση ψηφιακών λύσεων προς όφελος των κατοίκων και των επιχειρήσεων. Μια έξυπνη πόλη υπερβαίνει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για καλύτερη χρήση των πόρων και λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Σημαίνει εξυπνότερα δίκτυα αστικών μεταφορών, αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις ύδρευσης και διάθεσης απορριμμάτων και πιο αποτελεσματικούς τρόπους φωτισμού και θέρμανσης κτιρίων. Σημαίνει επίσης, μια πιο διαδραστική και ανταποκρινόμενη διακυβέρνηση της πόλης, ασφαλέστερους δημόσιους χώρους και κάλυψη των αναγκών ενός γηράσκοντος πληθυσμού.

Όπως γίνεται φανερό, από τα παραπάνω, πουθενά δεν υπεισέρχεται, στον ορισμό ή στην περιγραφή της έξυπνης πόλης, το πληθυσμιακό, οικονομικό, πολιτικό μέγεθος της πόλης.  Στόχος αυτού του άρθρου είναι να διερευνήσει ένας μικρός Δήμος εάν μπορεί, γιατί και πως να καταστεί έξυπνος.

Το άρθρο αυτό διαρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, αξιοποιώντας σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, αναζητούνται απαντήσεις σε ερωτήματα όπως:

1. Μπορούν οι μικροί Δήμοι να γίνουν έξυπνοι; Μπορεί ένα μικρό νησί της Μεσογείου να γίνει έξυπνο; Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που θα βοηθήσουν έναν μικρό ορεινό Δήμο, να γίνει έξυπνος; Τελικά, οι μεγάλοι Δήμοι είναι πιο εύκολο, από τους μικρούς να γίνουν έξυπνοι ή το αντίθετο;
2. Ένας μικρός Δήμος γιατί να επιδιώξει να καταστεί έξυπνος; Διευρενώνται προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής, την αποτελεσματικότητα, αλλά και την τοπική ανάπτυξη.
3. Πώς μπορεί ένας μικρός Δήμος να γίνει έξυπνος; Διερευνάται η τυπολογία των έξυπνων πόλεων, αλλά και οι ιδιαιτερότητες από την δημιουργία μίας νέας, από την αρχή, έξυπνης πόλης.
4. Ποιες είναι οι βασικές αρχές μετατροπής ενός μικρού Δήμου σε έξυπνο; Στόχοι, προτεραιότητες, αλλά και οι διαφορές και ομοιότητες μεγάλων, μεσαίων και μικρών Δήμων στο σχεδιασμό και την εφαρμογή έξυπνων παρεμβάσεων.

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου παρουσιάζονται δέκα καλές πρακτικές από τη διεθνή εμπειρία. Υπενθυμίζεται ότι με την Ελληνική εμπειρία έξυπνων παρεμβάσεων έχουμε ασχοληθεί σε προηγούμενο άρθρο. Οι καλές πρακτικές, που παρουσιάζονται, διαχέονται όχι μόνο στο χώρο αλλά και στα αντικείμενα των έξυπνων παρεμβάσεων, όπως και στις επιμέρους επιστημονικές και οικονομικές δυνατότητες. Παρουσιάζεται για παράδειγμα το όραμα του Bill Gates για τη νέα πόλη του μέλλοντος στην Αριζόνα, παράλληλα με τις έξυπνες- ήπιες παρεμβάσεις σε μία μεσαιωνική πόλη της Τοσκάνης. Παρουσιάζεται επίσης, το πως μπορούν οι έξυπνες παρεμβάσεις να δημιουργήσουν εισόδημα στο Δήμο ή /και στους πολίτες παράλληλα με τον έξυπνο τρόπο αντιμετώπισης, μέσω της πρόληψης, των φυσικών καταστροφών.  Η αναζήτηση έξυπνων λύσεων, από μικρούς Δήμους, περιλαμβάνει εμπειρίες από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έως την Ν. Αφρική και το Ιράν.

Προηγούμενο άρθρο

Διεθνές βραβείο αστικής καινοτομίας

Επόμενο άρθρο

Κοινόχρηστα ηλεκτρικά ποδήλατα